وقتی بدن نه می‌گوید

ماته، پزشک خانواده و مراقبت‌های تسکینی، با داستان مری آغاز می‌کند؛ بیمار مبتلا به اسکلرودرمی که در کودکیِ همراه با آزار آموخته بود از همه مراقبت کند جز خودش. او استدلال می‌کند که پزشکی ذهن را از بدن جدا کرده و بیماری را درمان می‌کند، نه انسان را. از نگاه او، احساسات سرکوب‌شده و عادت به «نه» نگفتن می‌توانند فشاری پنهان بسازند که سرانجام بدن آن را بروز می‌دهد. او تأکید می‌کند که هدف فهمیدن است، نه سرزنش.

ماته با تکیه بر کارهای هانس سلیه، استرس را مجموعه‌ای قابل‌اندازه‌گیری از رویدادها در مغز، هورمون‌ها و دستگاه ایمنی توصیف می‌کند که می‌تواند بدون آگاهی ما جریان داشته باشد. استرس کوتاه‌مدت به بقا کمک می‌کند؛ اما به استدلال او، استرس مزمن، به‌ویژه وقتی احساس کنترل نداریم، بدن را فرسوده می‌کند. پاسخ او «شایستگی هیجانی» است: احساساتمان را بشناسیم، بیانشان کنیم، مرز بگذاریم و نیازهای امروز را از نیازهای کهنهٔ کودکی جدا کنیم.

ماته با داستان بیماران و چهره‌هایی مانند ژاکلین دو پره، نوازندهٔ ویولن‌سل، و استیون هاوکینگ به ام‌اس و ای‌ال‌اس می‌پردازد. او از الگویی می‌گوید که خودش و برخی پژوهشگران دیده‌اند: مراقبت سنگین از دیگران، توانمندی بالا، اکراه از کمک خواستن و میل شدید به «خوب بودن». او این را الگویی می‌داند که باید در کنار زیست‌شناسی بررسی شود، نه علت این بیماری‌ها.

ماته اشاره می‌کند که از بسیاری از زنان مبتلا به سرطان پستان هرگز دربارهٔ استرس زندگی‌شان پرسیده نشده است. او استدلال می‌کند که بیشتر موارد ارثی نیستند و احساسات و هورمون‌ها بر هم اثر می‌گذارند. فصل ۶ داستان مادری و دختر رو به مرگش را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد احساسات ناگفته چگونه میان اعضای خانواده جریان می‌یابد. ادعاهای او دربارهٔ خطر سرطان، برداشت خودش از پژوهش‌هاست، نه دانشی قطعی.

ماته پژوهش‌هایی دربارهٔ سرکوب هیجانی و سرطان را مرور می‌کند، از سرطان ریه و تخمدان تا پروستات و ملانوما، با داستان‌هایی از جمله گیلدا رادنر و لنس آرمسترانگ. او «سایکونوروایمونولوژی» را توضیح می‌دهد: دانش بررسی تعامل دستگاه عصبی، هورمونی و ایمنی. او ایدهٔ «شخصیت سرطانی» ثابت را رد می‌کند و در عوض استدلال می‌کند که سرکوب همیشگی احساسات، به‌ویژه خشم، یکی از عوامل استرس در کنار عوامل بسیار دیگر است.

روده پیوندی نزدیک با احساسات ما دارد. ماته به بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، و سپس به سندرم رودهٔ تحریک‌پذیر می‌پردازد که بیمارانش اغلب می‌شنوند «همه‌اش در ذهن شماست». او استدلال می‌کند که درد واقعی است، استرس و آسیب‌های گذشته می‌توانند اعصاب روده را حساس‌تر کنند و درمان باید کل انسان را در نظر بگیرد. عنوان فصل ۱۰ به برآورد یک پزشک از سهم بیمارانی اشاره دارد که با دارونما بهتر می‌شوند.

ماته آلزایمر را از راه زندگی چهره‌هایی مانند جاناتان سویفت و رونالد ریگان بررسی می‌کند و می‌گوید بسته ماندنِ همیشگی احساسات شاید یکی از عوامل بسیار باشد. در بیماری‌های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس، دستگاه ایمنی به خودِ بدن حمله می‌کند. او استعاره‌ای گیرا پیش می‌کشد: وقتی نیازهای خودمان را از خواسته‌های دیگران تشخیص نمی‌دهیم، شاید بدن نیز همین سردرگمیِ «خود» و «غیرخود» را بازتاب دهد.

سیستم‌های استرس ما در سال‌های نخست و در رابطه با مراقبانمان شکل می‌گیرند. ماته توضیح می‌دهد که والدِ هماهنگ با کودک چگونه به تنظیم بدن و احساسات نوزاد کمک می‌کند و چگونه کودکی ممکن است از نظر جسمی مراقبت شود اما از نظر عاطفی تنها بماند. او استدلال می‌کند که این تجربه‌های نخستین الگوهای مقابله‌ای مادام‌العمر را می‌سازند. از نگاه او، رابطه‌ها در بزرگسالی هم به تنظیم بدن ما ادامه می‌دهند.

ماته تأکید می‌کند که والدین مقصر نیستند: آن‌ها استرس و شیوه‌های مقابله‌ای را که خود دریافت کرده‌اند، نسل به نسل منتقل می‌کنند. او جنبهٔ اجتماعی، مانند فشار کاری و اقتصادی، را هم می‌افزاید. او با تکیه بر زیست‌شناس بروس لیپتون استدلال می‌کند که ژن‌ها در بستر محیط عمل می‌کنند و باورهای شکل‌گرفته در کودکی، مانند اینکه «باید قوی باشم» یا «مسئول شادی دیگرانم»، می‌توانند پاسخ استرس را روشن نگه دارند.

ماته از نگاهی کل‌نگر و «زیستی، روانی، اجتماعی» به بیماری دفاع می‌کند و بحث قدیمی را یادآوری می‌کند که بیماری بیشتر به میکروب بستگی دارد یا به بدنِ میزبان. منظور او از منفی‌اندیشی بدبینی نیست، بلکه شجاعت نگاه صادقانه به چیزهایی است که در زندگی‌مان درست کار نمی‌کنند. او هشدار می‌دهد که خوش‌بینی اجباری و خاطره‌ای آرمانی از کودکی می‌تواند استرس‌هایی را پنهان کند که بیش از همه باید با آن‌ها روبه‌رو شویم.

ماته کتاب را با هفت اصل به پایان می‌برد: پذیرش واقعیت همان‌طور که هست؛ آگاهی از احساسات و نشانه‌های بدن؛ خشم، تجربه و بیان‌شده به شیوه‌ای سالم به‌جای دفن‌شدن؛ خودمختاری، یعنی خودی با مرزهای روشن؛ دلبستگی، یعنی پیوند واقعی با دیگران؛ ابراز خود، بی‌آنکه لازم باشد ارزشمان را ثابت کنیم؛ و تأیید خلاقیتمان و جایگاهمان در چیزی بزرگ‌تر.